Nar­o­dowy Teatr Morawsko-Śląs­ki Jiřího Myrona w Ostraw­ie, Insty­tut Twór­czej Fotografii przy Uni­w­er­syte­cie Śląskim w Opaw­ie oraz Zwiazek Pol­s­kich Artys­tów Fotografików Okręg Śląs­ki zaprasza­ją na wys­tawę fotografii Arka­diusz Ławry­wian­iec „Współcześni Żydzi w Polsce”. Wernisaż odbędzie się 23.1.2026 o godz. 17.00 w Nar­o­dowym Teatrze Morawsko-Śląskim Jiřího Myrona w Ostraw­ie Čs. legií 148/14 701 04 Ostra­va – Moravská Ostra­va. Słowo wstęp­ne wygłoszą prof. Vladimir Bir­gus dyrek­tor Insty­tu­tu Twór­czej Fotografii oraz kura­tor­ka wys­tawy Iwona Ger­manek Wys­tawę moż­na oglą­dać do 18.3.2026 godz­inę przed spek­tak­lem prezen­towanym w teatrze. 

Arka­diusz Ławry­wian­iec ur. 19.01.1967 roku w Opolu. Jest absol­wen­tem Wyższej Szkoły Ped­a­gog­icznej w Opolu oraz
Insty­tu­tu Twór­czej Fotografii Uni­w­er­syte­tu Śląskiego w Opaw­ie (Czechy), gdzie obec­nie kon­tynu­u­ję naukę w studi­um dok­torskim. Fotografią zaj­mu­je od 1986 roku, kiedy to wykon­ał włas­noręcznie pier­wszą odbitkę. W lat­ach 1994–2015 pra­cow­ał w „Dzi­en­niku Zachod­nim” jako fotore­porter. Od 2016 r. współpracu­je z Pol­ską Agencją Fotografów Forum. Od 2009 do 2022 roku uczył w Policeal­nej Szkole Fotograficznej Fotoe­dukac­ja w Katow­icach. Od 2010 roku jest członkiem ZPAF. Od 2017 roku pełni funkcję Preze­sa Zarzą­du Związku Pol­s­kich Artys­tów Fotografików Okręg Śląs­ki, a zarazem jest członkiem Zarzą­du Głównego ZPAF. Autor i współau­tor wys­taw w Polsce i za granicą (Franc­ja, Czechy, Mace­do­nia, Niem­cy). W lat­ach 2011 i 2013 był stype­ndys­tą Marsza­ł­ka Wojew­ództ­wa Śląskiego w dziedzinie kul­tu­ry, w 2011 roku otrzy­mał Nagrodę Prezy­den­ta Mias­ta Katow­ice w dziedzinie kul­tu­ry. Jest pomysło­daw­cą cyk­lu wys­taw między­nar­o­dowych „OKO Ostra­va – Katow­ice – Opa­va” oraz cyk­lu wys­taw zbiorowych Okręgu Śląskiego ZPAF „Świado­mość kadru”. Prowadzi cykl spotkań pt. „Poroz­maw­ia­jmy o…” w Galerii Katow­ice ZPAF Okręg Śląs­ki. Jest współau­torem reak­ty­wowanego konkur­su Śląs­ka Fotografia Pra­sowa orga­ni­zowanego przez Bib­liotekę Śląską, w którym to konkur­sie w lat­ach 2006, 2017, 2018 i 2019 był jurorem, a w lat­ach 2020, 2021, 2022, 2024 i 2025 prze­wod­niczą­cym kapituły. W lat­ach 2019 i 2020 był jurorem w Pol­skim Konkur­sie Fotografii Sportowej. Od 2021 r. jest członkiem między­nar­o­dowego kolek­ty­wu fotografów Hori­zons Col­lec­tif. W 2023 uhonorowany został Brą­zowym Medalem „Zasłużony Kul­turze Glo­ria Artis”, nadanym przez Min­is­tra Kul­tu­ry i Dziedz­ict­wa Nar­o­dowego. Zaj­mu­je się głównie repor­tażem i doku­mentem fotograficznym. Jest autorem albumów fotograficznych: Tajem­nice pra­cowni, Kiduszin Nisuin oraz Żydzi śląscy.

Współcześni Żydzi w Polsce
Fotografia z założe­nia nie jest w stanie odt­worzyć przeszłoś­ci. Zawsze pokazu­je tylko frag­ment – wycię­ty z ciągłoś­ci cza­su i doświad­czenia. To, co było przed i po otwar­ciu migaw­ki aparatu, pozosta­je poza kadrem.
Właśnie w tej frag­men­tarycznoś­ci kry­je się siła fotografii Arka­diusza Ławry­wiań­ca. Jego zdję­cia nie próbu­ją rekon­struować his­torii ani opowiadać jej w sposób domknię­ty. Zami­ast tego zatrzy­mu­ją poje­dyncze momen­ty, gesty i przestrze­nie – takie, w których przeszłość nie zni­ka, lecz trwa w ter­aźniejs­zoś­ci. Jego fotografie wypełnione są pauza­mi niczym muzy­ka, pozostaw­ia­ją luki, niedopowiedzenia i ciszę, które uruchami­a­ją uważne patrzenie.
Codzi­en­ność, rytu­ały i pamięć spo­tyka­ją się w obrazach pokazu­ją­cych współczesne żydowskie życie w Polsce. Zdję­cia nie ilus­tru­ją his­torii, lecz sku­pi­a­ją się na tym, co dzieje się dziś – na relac­jach między ludź­mi, drob­nych ges­tach i miejs­cach, w których przeszłość nadal jest obecna.
Na tle innych pro­jek­tów fotograficznych pode­j­mu­ją­cych tem­atykę żydowską prezen­towane prace odróż­nia ode­jś­cie od nar­racji opar­tych na trau­mie, rekon­strukcji utra­conego świa­ta czy reporter­skim zapisie rytu­ału. Twór­c­zość Arka­diusza Ławry­wiań­ca kon­cen­tru­je się na ter­aźniejs­zoś­ci, na doświad­cze­niu bycia razem i na for­ma­ch trwa­nia, które nie wyma­ga­ją spek­taku­larnych gestów ani jed­noz­nacznych opowieści.
Prace pow­stawały przez pon­ad pięt­naś­cie lat, w trak­cie reg­u­larnych spotkań i rozmów, opar­tych na zau­fa­niu i wza­jem­nym sza­cunku. Są efek­tem cza­su spęd­zonego razem i uważnego bycia z fotografowany­mi osoba­mi. Ich intym­ność nie wyni­ka z przekracza­nia granic, lecz z zaproszenia fotografa do świa­ta, który zwyk­le pozosta­je niewidoczny dla osób z zewnątrz.
Ważną częś­cią tej opowieś­ci są również obrazy miejsc naz­nac­zonych his­torią — syn­a­gog, cmen­tarzy, macew oraz frag­men­tów miejskiego kra­jo­brazu. To przestrze­nie, w których obec­ność miesza się z brakiem, a to, co widzialne, sąsiadu­je z tym, co utra­cone. Fotografie nie próbu­ją wypeł­ni­ać tej pust­ki, lecz pozwala­ją ją dostrzec.
Fotografie na wys­taw­ie Współcześni Żydzi w Polsce nas zaprasza­ją do roz­mowy o tym, jak patrzymy, jak pamię­tamy i jak opowiadamy o życiu żydowskim dziś. Te zdję­cia nie dają nam gotowych odpowiedzi, ale otwier­a­ją przestrzeń dla uważnego spo­jrzenia, wyobraźni i oso­bis­tego doświad­czenia widza.

Iwona Germanek