Polecamy wystawę „Uniwersum spojrzeń. Fotograficzne dziedzictwo Politechniki Śląskiej” w ramach Gliwickiego Miesiąca Fotografii

Pole­camy wys­tawę „Uni­w­er­sum spo­jrzeń. Fotograficzne dziedz­ict­wo Politech­ni­ki Śląskiej” prezen­towaną w ramach Gli­wick­iego Miesią­ca Fotografii. Fotografie moż­na oglą­dać do 23.12.2026 całodobowo w wit­rynie Punku Styku w Gli­wicach ul. Str­zody 2. Kura­tor wys­tawy: Marcin Górski.

Politech­ni­ka Śląs­ka zaprasza do obe­jrzenia wys­tawy pt. Uni­w­er­sum spo­jrzeń. Fotograficzne dziedz­ict­wo Politech­ni­ki Śląskiej. Te wielkowymi­arowe prace eksponowane są w Punkcie Styku – przestrzeni łączącej Uczel­nię z tkanką miejską przy ul. M. Str­zody 2.
Wys­tawa pt. Uni­w­er­sum spo­jrzeń. Fotograficzne dziedz­ict­wo Politech­ni­ki Śląskiej, prezen­towana w ramach Gli­wick­iego Miesią­ca Fotografii 2026, jest powrotem do niezwykłego fenomenu pol­skiej kul­tu­ry: od lat 50. XX wieku Gli­wice stanow­ią jeden z najważniejszych ośrod­ków fotografii artysty­cznej w Polsce, a sercem, inic­ja­torem i mece­nasem tego ruchu była i pozosta­je Politech­ni­ka Śląs­ka. Uczel­nia ta w sposób bezprece­den­sowy udowod­niła, że ścisła myśl tech­nicz­na oraz human­isty­cz­na wrażli­wość mogą wspól­nie budować przestrzeń dla przeło­mowych ekspery­men­tów este­ty­cznych. Od cza­sów for­mowa­nia się pier­wszych powo­jen­nych kół i sto­warzyszeń fotograficznych, Politech­ni­ka Śląs­ka współt­worzyła warun­ki do pełnego roz­wo­ju artysty­cznego, dzi­ała­jąc nie tylko jako uczel­nia wyższa, ale też jako patron wybit­nych inic­jatyw kulturalnych.

Głównym zrębem ekspozy­cji są archi­walne dzieła wybit­nych artys­tów związanych z Uczel­nią, których twór­c­zość wywarła fun­da­men­tal­ny wpływ na pol­ską i świa­tową sztukę fotograficzną. Do tego grona należy Jerzy Lew­czyńs­ki – absol­went Politech­ni­ki Śląskiej, jeden z najważniejszych pol­s­kich fotografów XX wieku, twór­ca kon­cepcji „arche­ologii fotografii” i „anty­fo­tografii” oraz autor kul­towej Antologii fotografii pol­skiej. Niezwyk­le ważną postacią była również Zofia Rydet, która od 1963 roku uczyła fotografii na Politech­nice Śląskiej. Jej mon­u­men­tal­ny cykl Zapis socjo­log­iczny został wpisany na Pol­ską Kra­jową Listę UNESCO, a prace obo­j­ga tych mis­trzów prezen­towane były w najbardziej prestiżowych muzeach świa­ta, w tym w nowo­jorskim Muse­um of Mod­ern Art (MoMA).

Mece­nat Uczel­ni i jej środowisko aka­demick­ie stworzyły także ide­alne pod­glebie dla żywiołowego roz­wo­ju stu­denck­iego ruchu fotograficznego. To na Politech­nice Śląskiej dzi­ałała Stu­denc­ka Agenc­ja Fotograficz­na, a w lat­ach 70. stu­den­ci PŚ założyli nowa­torskie, awan­gar­dowe Stu­dio Prób Fotograficznych i Fil­mowych ZOOM (Andrzej B. Górs­ki, Jan M. Zamors­ki i inni). Z Politech­niką Śląską związana jest cała ple­ja­da cenionych artys­tów i ani­ma­torów sztu­ki, wśród których zna­j­du­ją się m.in. prof. Jakub Byr­czek (absol­went PŚ, wielo­let­ni prezes Okręgu Śląskiego ZPAF), Janusz Woj­cieszak (absol­went PŚ, uty­tułowany nagro­da­mi Między­nar­o­dowej Fed­er­acji Sztu­ki Fotograficznej FIAP), Maciej Głowaczews­ki (absol­went PŚ, ostat­ni prezes Gli­wick­iego Towarzyst­wa Fotograficznego), a także prof. Piotr Obra­caj oraz Maciej Kaliszan (instruk­tor fotografii w PŚ).

Wys­tawa wyraźnie akcen­tu­je, że trady­c­je zapoc­zątkowane w lat­ach 50. XX wieku nie są jedynie zamkniętą kartą his­torii, lecz wciąż żywym dziedz­ictwem. Współcześni twór­cy wywodzą­cy się z Politech­ni­ki Śląskiej akty­wnie uczest­niczą w życiu artysty­cznym, ksz­tał­tu­jąc środowisko fotograficzne w Gli­wicach, na Śląsku i w całej Polsce. Ważną rolę w tej kon­tynu­acji odgry­wało, zgod­nie z wolą Jerzego Lew­czyńskiego, Sto­warzysze­nie Gli­wic­ki Dom Fotografii, którego współza­łoży­cielem i preze­sem był fotograf oraz pro­fe­sor Politech­ni­ki Śląskiej, Marcin Górs­ki, członek ZPAF. Sto­warzysze­nie współor­ga­ni­zowało poprzed­nie edy­c­je Gli­wick­iego Miesią­ca Fotografii. Dzię­ki takim inic­jaty­wom dawne impul­sy twór­cze wciąż owocu­ją nowy­mi pro­jek­ta­mi, łącząc między­pokole­niowy dia­log z budowaniem nowej wrażli­woś­ci odbiorców.

Uni­w­er­sum spo­jrzeń sku­pia, jak w soczew­ce, dorobek środowiska, w którym nau­ka spotkała się ze sztuką, dając początek jed­ne­mu z naj­ciekawszych rozdzi­ałów w dzie­jach pol­skiej fotografii.

Kura­tor wys­tawy: dr inż. Marcin Górs­ki, Prof. PŚ, Członek ZPAF

Fot. Janusz Lech Woj­cieszak 1971 zbio­ry autora

Fot. Jakub Byr­czek „Stu­den­t­ki” 1965 zbio­ry autora

Fot. Andrzej B. Górs­ki „Si vis pacem para bel­lum” 1970 Zbio­ry Muzeum w Gliwicach

Fot. Jan M. Zamors­ki „Amish” 1981 Zbio­ry Muzeum w Gliwicach

Fot. Jerzy Lew­czyńs­ki „Imieniny” 1968 zbio­ry Muzeum w Gliwicach

Fot. Maciej Głowaczews­ki „Prze­woźnik” 1988 Zbio­ry Muzeum w Gliwicach

Fot. Maciej Kaliszan „Taniec” 1974 Zbio­ry Muzeum w Gliwicach

Fot. Marcin Górs­ki „Lew­czyn­s­ki” 2008 zbio­ry autora

Fot. Zofia Rydet portret pra­cown­i­ka PŚ lata 1960 Zbio­ry Muzeum w Gliwicach